فصول منتزعه

«فصول منتزعه» از آثار متفکر بزرگ، فارابی است. بیشتر مسائل این کتاب درباره‌ی بخش‌های حکمت عملی، سیاست مدرن و دانش اخلاق و تدبیر منزل است و برخی از فصل‌های آن هم درباره‌ی حکمت نظری مانند شناخت مبدأ و ویژگی‌های آن است. کتاب صد فصل دارد و در آغاز نسخه‌ی خطّی آن در معرّفی این اثر چنین آمده است: «این رساله فشرده‌ها و فصل‌های برگزیده‌ای از دستورهای دانش اخلاق است که دربردارنده‌ی برتری‌های جان آدمی و دوری‌جستن از پلیدی‌های آن است و آدمی با به‌کاربستن آن دستورها از روش‌های ناپسند به‌سوی برپاداشتن «آرمان شهر» و سروسامان دادن به نظام خانواده‌ تکاپو خواهد کرد. نیمی از این کتاب متن عربی همراه با ترجمه‌ی فارسی روان آن، نیم دیگر تفسیر و شرح مصطلحات کتاب است. ابونصر محمدبن محمدبن طارخان‌بن اوزلوغ فارابی (زاده‌ی ۸۷۲ م. در فاراب - درگذشته‌ی ۹۵۰ م. در دمشق سوریه) از بزرگ‌ترین فلاسفه و دانشمندان ایرانی عصر طلایی اسلام است. فارابی در علم، فلسفه، منطق، جامعه‌شناسی، پزشکی، ریاضیات و موسیقی تخصص داشت. بیشترین آثار او در زمینه‌ی فلسفه، منطق، جامعه‌شناسی و همچنین دانش‌نامه‌نویسی بود. فارابی به مکتب نوافلاطونی تعلق داشت که سعی داشتند تفکرات افلاطون و ارسطو را با الهیات توحیدی هماهنگ کنند و در فلسفه‌ی اسلامی نیز از جمله اندیشمندان مشایی محسوب می‌شود. فارابی شرح‌های ارزشمندی بر آثار ارسطو نگاشته و به سبب همین او را معلم ثانی خوانده‌اند. وی آثاری نظیر الجمع بین الرایین، اغراض مابعدالطبیعه، فصوص الحکمه و احصاء العلوم را از خود به یادگار نهاده ‌است. در قرون وسطی آثاری چند از او به زبان لاتین برگردانده شده‌اند و او به‌خوبی در غرب نیز شهرت یافته ‌است.