داروین در عهد قاجار (سه رساله قاجاری پسا مشروطه)

این کتاب دربردارنده‌ی سه رساله‌ی فارسی قاجاری درباره‌ی نظریه‌ی تکامل داروین است. اولین رساله از محمدعلی سنقری حائری (1293-1378ق) با نام مرآت العقل است که تا شوال 1330ق نوشته شده است. گمان می‌رود این کتاب قدیمی‌ترین رساله‌ی فارسی باشد که عالمی شیعی در ایران نوشته و در آن نام داروین و اصول چهارگانه‌ی نظریه‌اش ذکر شده است. سنقری نقدی کلامی به اندیشه‌های داروین دارد و با نقل از کتاب‌های اسدآبادی و حسین جسر می‌کوشد افکار مادّی را از منظری عقلی نقد کند. تنقید مقاله‌ی دارونیست‌ها اثر سیداسدالله خارقانی (درگذشته‌ی 1315ش) که در 1338ق/1299ش در تهران چاپ سربی حروفی شده دومین رساله‌ی در این کتاب است. این رساله‌ی نسبتا مختصر رویکردی جدلی دارد و بیشتر به نظریه‌ی داروین درباره‌ی انسان‌ها می‌پردازد. داروین و حکماء مشرق‌زمین، یا سردارنامه، به قلم میرزاعنایت‌الله دستغیب شیرازی، متخلص به روحی، (درگذشته‌ی 1307ش)، سومین رساله‌ی این کتاب است که در شیراز، به سال 1342ق، چاپ سنگی شده است. از مدعیات نویسنده‌ آن است که نظریه‌ی داروین را می‌توان در کتاب‌های رازی، حکمای مسلمان، ازجمله ملای رومی، ملاصدرا، ابوعلی مسکویه‌ی رازی، ملاهادی سبزواری و دیگران، بازجست؛ و این یعنی داروین مطلب تازه‌ای به جهان علم عرضه نکرده است.