رساله در تاریخ ادیان

میرچا الیاده، در کتاب مهم «رساله در تاریخ ادیان»، صور و اشکال عالم قداست و دیانت و اسطوره‌ها و رمزها را بررسی کرده است و ساختار و ریخت‌شناسی قداست را واکاویده است. الیاده به آیین‌ها و نمادهای آسمانی پرداخته و اینکه چرا در ادیان مختلف عالم ماوراء همیشه بالای سر آدمی است. آن‌گاه به خورشید و کیش‌های خورشیدپرستی رسیده و نیز ماه و مذهب اسرار ماه را به ما شناسانده است. رمزپردازی‌های آب و سنگ‌های مقدس و زمین و زایندگی و آن‌گاه رستنی‌ها و آیین‌های احیا و نوشدگی را واکاویده است. برزیگری و کیش‌های باروری از دل طبیعت سربرآورده‌اند و معبدها و کاخ‌هایی که مرکز عالم‌اند فضاهای قدس شده‌اند. آن‌گاه زمان قدسی‌شده و اسطوره‌ی بازگشت جاودانه مجال جلوه یافته است. ساختار رمز و ساختار رمزی ادیان و کارویژه‌ی اساطیر و شکل ساختار آن‌ها فرود مباحث کتاب است. دو مسئله‌ی مذهب چیست؟ و به چه میزانی می‌توان از تاریخ ادیان سخن گفت؟ موضوع اصلی این کتاب است و چون نویسنده در باب فایده‌ی تعریف مقدماتی پدیده‌ی مذهبی بدگمان است، در این کتاب به بحث درباره‌ی تجلیات قداست یا لاهوت به گسترده‌ترین معنای کلمه بسنده کرده است. در نتیجه فقط پس از بررسی شمار کلانی از این تجلیات، می‌توان مسئله‌ی تاریخ اشکال و صور مذهبی را مطرح ساخت. میرچا الیاده (1907ـ 1986) از اسطوره‌شناسان و دین‌پژوهان نامدار است. او در 1964 از طرف دانشگاه شیکاگو به اعطای عنوان استاد خدمات ممتاز سیول ال. آیوری مفتخر شد و در 1966 مدرک دکتری افتخاری دانشگاه ییل را دریافت کرد. از آثار الیاده می‌توان به تاریخ تطبیقی تکنیک‌های یوگا، منشأ عرفان هندی، تاریخ اندیشه‌های دینی؛ از عصر حجر تا اسرار الئوسیس، شمنیزم، یوگا و رؤیاها و رمزها اشاره کرد.