در تابستان سال 1240 میلادی و در فلورانس، دانته در سیر و گشتی کنار رودخانهی آرنو به اجسادی برمیخورد که سرنخی جز یک دستگاه عجیب مکانیکی که به نظر میرسد منشأیی عربی داشته باشد، در کنارشان نیست. او در جستوجوهای خود به کاغذی برمیخورد که روی آن نوشته شده: «کلید گنج امپراتور فردریک پیدا خواهد شد و درهای قلمرو روشنایی به روی ما گشوده میشود.» قلمرو روشنایی نام فرقهای سرّی در مسیحیت است که قصد دارد ایتالیا را از سیطرهی کلیسای کاتولیک بیرون آورد. گروهی التقاطی که چنان قدرتی پیدا کرده که هرازگاهی اینجا و آنجا دست به جنایت میزند و سرنخ چندانی هم از خود باقی نمیگذارد. دانته مأمور میشود از راز دستگاه عجیبی پرده بردارد که وحشت بسیاری در حکمرانان برانگیخته است. دستگاهی که به دانشمند و مخترع ایرانی، الجزری، منسوب شده و به نوعی از اندازهگیری سرعت نور و بعضی مقیاسهای وابسته به آن مرتبط است. همینجاست که دعوای میان علم الحادی و کلیسایی بالا میگیرد. دانشمندان وابسته به کلیسا نمیتوانند بههیچوجه چنین نوآوریهایی را بپذیرند و معتقدند که اینگونه اختراعات علمی از اساس باطلاند و مبنایی در واقعیت ندارند. آنها تمام آنچه را به عنوان علم فیزیک از زبان چنین شیادانی بیان میشود، تنها ابزاری برای فریب مردم و دورکردن آنها از امور الهی میدانند؛ ادعاهایی از سوی حاکمیت کلیسا که به دیگران مجالی جز تأیید و تسلیم در برابر آن نمیدهد. دانته اما به عنوان شهروند ارشد فلورانس باید با دیدی مستقل این مسأله را واکاود؛ اگرچه کلیسا کوچکترین رواداریها را در برابر فرقههای التقاطی برنمیتابد.
داستان «قلمرو روشنایی» در دورهای پیشارنسانسی اتفاق میافتد و التهابات جامعهای را نمایان میکند که در عین تسلط بیچونوچرای کلیسا، محل تاختوتاز فرقههای مختلف است. گروههای اصلاحطلبی که سر برآوردهاند تا علیه این استبداد بشورند و آن را به حاشیه برانند. اما هرگونه تردید در اموری که کلیسا دیکته میکند، با خشونتبارترین رویکرد ممکن پاسخ داده میشود. روشنگریها سرکوب میشوند و دانشمندان و متفکران روزبهروز بیشتر تحت فشار قرار میگیرند و به انزوا کشانده میشوند.