اسرار نامه (مجموعه آثار عطار 4،تصحیح:محمدرضا شفیعی کدکنی)

اسرارنامه” یکی از مثنوی‌های مسلم‌السند فریدالدین عطار نیشابوری و احتمالا ازجمله نخستین آثار او بوده است. این اثر مشتمل است بر 3305 بیت در 22 مقاله. سه مقاله‌ی نخستین آن به‌ترتیب درباره‌ی توحید و نعت رسول اکرم و فضائل خلفای راشدین است. از مقاله‌ی چهارم به بعد درباره‌ی موضوعات گوناگون تصوف است. در مقالات بعد درباره‌ی شماری از اصطلاحات صوفیه مانند شوق و نکات صوفیانه مانند سر و جان و تن و نکوهش نفس اماره سخن گفته شده است. عطار در این مثنوی فلسفه‌ی مشایی و عقل استدلالی را نکوهش می‌کند و درعین‌حال در مقاله‌ی هشتم نکات فلسفی متعددی را از دیدگاه عرفانی بیان می‌کند. در این مقاله وی از مراتب موجودات سخن می‌گوید که به‌ترتیب عبارتند از: ارکان، معادن، نبات، حیوان، انسان، انبیا و محمد. عطار معتقد است جهانی که ما با حواس خود ادراک می‌کنیم موهوم است. به عبارت دیگر ما فقط ظاهر اشیا را می‌بینیم و درک می‌کنیم نه حقیقت و باطن آن‌ها را و اگر حقیقت اشیا را می‌دیدیم، در می‌یافتیم که اصل همه‌ی آن‌ها یک چیز است. از مقاله‌ی نهم به بعد عطار به‌خصوص درباره‌ی معاد و احوال آخرت سخن می‌گوید و تقریبا تا آخر کتاب سعی می‌کند یاد مرگ و مردن را در خواننده زنده کند و لذا این کتاب به لحاظ القای مرگ‌آگاهی در میان کتاب‌های صوفیانه کم‌نظیر است.