احسن القصص (قصه حضرت یوسف (ع))

کتاب «احسن‌القصص» به تصحیح و ترجمه‌ی دکتر علی نویدی ملاطی و به اهتمام نشر سخن، شرحی عرفانی و نثرپردازانه از قصه‌ی حضرت یوسف(ع) است که در قالبی فاخر و با رویکردی تأمل‌برانگیز، برجسته‌ترین روایت قرآنی را به صورتی ادبی، معنوی و روان‌شناسانه بازمی‌نماید. این اثر، که از ترجمه‌ی متنی عربی با عنوان محتمل بحرالمحبة فی اسرار المودة برگرفته شده، از سده‌های نخستین هجری اسلامی، به‌عنوان یکی از جلوه‌های نخستین تفسیر عرفانی قرآن به فارسی شناخته می‌شود. نویسنده‌ی متن عربی که احتمالا از مشایخ عرفان بوده، با تکیه بر آیات سوره‌ی یوسف و روایت‌های برگزیده از مفسران نخستین، کوشیده است تا داستان این پیامبر الهی را نه‌تنها در سطح تاریخ مقدس، بلکه در سطحی رمزی و باطنی، به‌مثابه حکایت سلوک عاشقانه و صعود نفس در طریق حقیقت، شرح دهد. نثر کتاب ساده، درعین‌حال کهن‌آراسته و متکی بر صناعات ادبی است، و به واسطه‌ی چند رباعی و اشارات به سنت حکمت ایرانی-اسلامی، بر عمق معنایی آن می‌افزاید. این شرح، از پرداخت‌های افسانه‌گون و خرافی پرهیز دارد و در بازنمایی وجوه انسانی و عرفانی شخصیت‌ها، واجد صداقت تأویلی و ذوق حکمی است. در مجموع، احسن‌القصص اثری‌ست درخور تأمل برای جویندگان حقیقت، علاقه‌مندان به تفسیر عرفانی، و دوستداران ادب کهن پارسی، که در آن «قصه‌ی یوسف» نه صرفا به‌مثابه ماجرایی تاریخی، بلکه چون آینه‌ای از سیر روح آدمی در جغرافیای اشتیاق، تعبیر و رهایی ترسیم می‌شود.